چگونه ترازنامه شرکت های بورسی را تحلیل کنیم؟

0
82

همان‌طور که در مطالب گذشته بیان کردیم، جهت بررسی عملکرد یک شرکت و پیش‌بینی وضعیت آینده آن نیاز است تا عوامل متعددی را در نظر بگیریم. این موضوع برای شرکت‌هایی که در بازار بورس فعال هستند و سهام آن‌ها مورد معامله قرار می‌گیرد، اهمیت بالاتری دارد. سرمایه‌گذاران و معامله‌گران نیاز دارند تا قبل از انتخاب سهام و اقدام به سرمایه‌گذاری، اطلاعات کافی درباره شرکت موردنظر خود را کسب کنند.

یکی از راه‌هایی که به افراد کمک می‌کند تا اطلاعات موردنیاز خود را دریافت نمایند، صورت‌های مالی آن شرکت است. صورت‌های مالی نشان می‌دهد که تجارت اصلی یک شرکت چیست و چه فعالیت‌هایی انجام می‌دهد. عملکرد گذشته آن چگونه بوده و چه آینده‌ای برای آن قابل پیش‌بینی است. یکی از اصلی‌ترین صورت‌های مالی شرکت‌ها، ترازنامه است.

ترازنامه چیست؟

معمولا اولین صورت مالی که توسط سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان مورد بررسی قرار می‌گیرد، ترازنامه است. ترازنامه در یک تاریخ مشخص، خلاصه‌ای از دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سرمایه را در اختیار خواننده می‌گذارد. بالای هر ترازنامه تاریخ آن مشخص شده است. بنابراین می‌توان چنین اظهار کرد که در تاریخ ثبت شده شرکت چه دارایی‌هایی داشته و میزان بدهی‌ها و سرمایه‌اش در این تاریخ چقدر بوده است.

دلیل تاکید بر این نکته که ترازنامه در یک تاریخ مشخص این اقلام را معین می‌کند، این است که باقی صورت‌های مالی نظیر صورت سود و زیان، صورت جریان وجوه‌نقد و… عملکرد شرکت را طی یک دوره نشان می‌دهند. مثلا از صورت سود و زیان می‌توان نحوه‌ سود‌سازی و عملکرد شرکت را در طول یک دوره مالی سنجید. با بررسی این صورت مالی می‌توان فهمید که شرکت در این دوره چقدر درآمد و چقدر هزینه داشته است.

همانطور که گفته شد، مبنای تهیه ترازنامه معادله حسابداری زیر است. با استفاده از ترازنامه می‌توان مشخص کرد که چه مقدار از دارایی‌های شرکت متعلق به صاحبان سرمایه و چقدر از آن مربوط به بدهی‌های شرکت است. همچنین با منابع و مصارف شرکت آشنا شد.

دارایی‌ها= بدهی+ حقوق صاحبان سرمایه

اقلام یک ترازنامه

شکل و قالب کلی ترازنامه برای هر صنعت و شرکتی مانند تصویر بالا است. ترازنامه مانند حرف T بزرگ است که سمت راست آن نمایانگر دارایی های یک شرکت و سمت چپ آن نشان دهنده بدهی ها و حقوق صاحبان سهام شرکت است. به بیان ساده تر، شما فرض نمایید که برای جیب یا کیف پولتان ترازنامه ای تهیه می کنید، آنگاه هر چه داخل کیف پولتان داشته باشید در سمت راست دارایی ها قرار می گیرد.

دارایی‌ها

دارایی‌ها به دو گروه اصلی دارایی‌های جاری و دارایی‌های غیر جاری تقسیم می‌گردد. این تقسیم‌بندی به ترتیب نقد شوندگی و بر اساس دارایی‌های با نقد شوندگی بالا، دارایی‌های ثابت با نقد شوندگی کم و دارایی‌های مالی که عمر بیش از یک سال دارند، است. با مقایسه دو سال متوالی دارایی‌های یک شرکت از ترازنامه، می‌توان میزان کاهش یا افزایش دارایی‌های جاری و غیر جاری را بررسی کرد.

دارایی‌های جاری

دارایی‌های جاری، دارایی‌هایی هستند که انتظار می‌رود طی یک دوره یک ساله یا یک چرخه عملیات (هر کدام که طولانی‌تر باشد) به وجه نقد تبدیل شوند و یا در دوره عملیات از آن‌ها استفاده شود.

برای مثال یک شرکت تولید آب‌میوه را در نظر بگیرید. چرخه عملیات این شرکت‌، از مدت زمانی که ‌مواد اولیه آورده می‌شود، تا زمانی که آب‌میوه‌ها فروخته شود و وجه‌نقد دریافت شود، به‌حساب می‌آید. این فرایند ممکن است چند روز یا نهایت چند هفته طول بکشد. چرخه عملیات این شرکت کوتاه است، بنابراین برای نقد شدن دارایی‌های جاری، یک دوره یک‌ساله را در نظر می‌گیریم. زیرا دوره یک‌ساله، از چرخه عملیات این شرکت که ممکن است نهایت چند هفته طول بکشد، بیشتر است.

دارایی‌های غیرجاری

دارایی‌های غیر‌جاری، دارایی‌هایی هستند که انتظار نمی‌رود طی یک دوره یک ساله یا یک چرخه عملیات به وجه نقد تبدیل شوند و یا در دوره عملیات از آن‌ها استفاده شود. این دارایی‌ها می‌توانند اطلاعاتی در رابطه با فعالیت‌های سرمایه‌گذاری شرکت و یا تامین مالی بلند‌مدت آن در اختیار سهامداران قرار بدهند.

بدهی‌ها

بدهی‌ها نیز به دو گروه بدهی‌های جاری و بدهی‌های غیر جاری تقسیم می‌شوند. بدهی‌های جاری جزو بدهی‌های کوتاه‌مدت هستند که باید طی یک سال تسویه گردد و بدهی‌های غیر جاری از انواع بدهی‌های بلندمدت است که قابلیت تسویه بیشتر از یک سال را دارند. این تقسیم‌بندی بر اساس زمان سررسید آن‌ها انجام می‌شود. مقایسه بدهی‌های دو سال متوالی یک شرکت، تغییرات بدهکاری شرکت، قدرت شرکت در برابر بدهی‌های آینده و میزان استقراض آن را نشان می‌دهد.

بدهی‌های جاری

بدهی‌های جاری، بدهی‌هایی هستند که انتظار می‌رود طی یک چرخه عملیات و یا یک سال از تاریخ ترازنامه (هرکدام که طولانی‌تر است) تسویه شوند. همچنین مدیریت شرکت قصد داشته باشد که این بدهی‌ها را از محل دارایی‌های جاری (وجوه نقد) و یا از طریق ایجاد بدهی‌های جاری جدید تسویه کند. به‌این صورت که ممکن است شرکت، برای پرداخت بدهی‌هایش، وام جدیدی بگیرد. با گرفتن وام، بدهی جدیدی ایجاد می‌شود و بدهی قبلی تسویه خواهد شد.

بدهی‌های غیر‌جاری

آن‌دسته از بدهی‌ها هستند که انتظار می‌رود بعد از گذشت یک سال از تاریخ ترازنامه و یا یک چرخه عملیات هر کدام که طولانی‌تر هستند تسویه شوند.

حقوق صاحبان سهام

حقوق صاحبان سرمایه در اصل همان سرمایه اولیه شرکت و سرمایه سال‌های متمادی فعالیت شرکت است که به سرمایه اولیه اضافه شده است. این بخش بر اساس کاهش زمان بقای حقوق صاحبان سهام، شامل سه گروه ممتاز، عادی و سود انباشته می‌شود.

شرکت‌ها بر اساس عملکرد سالیانه خود از طریق محاسبات ترازنامه مشخص می‌کنند که چه میزان سود یا زیان ایجاد کرده‌اند. درصورتی‌که یک شرکت طی یک سال مالی خود سودآوری داشته باشد، به‌صورت سود خالص محاسبه می‌شود. هیئت‌مدیره هر شرکت در جلسه مجمع عمومی عادی تصمیم می‌گیرد که چه میزان از این سود خالص را به سهامداران خود ارائه دهد. پس از تخصیص سود به سهامداران، میزان باقیمانده از کل سود خالص به‌عنوان سود انباشته در حساب سود انباشته سپرده‌گذاری شده تا برای سرمایه‌گذاری‌های آینده شرکت مورداستفاده قرار گیرد.

ارزش دفتری در ترازنامه

اعدادی که در ترازنامه می بینید به ارزش دفتری ثبت شده اند. به این معنی که فرضاً اگر شرکت زمینی را در سال ۱۳۶۵ به قیمت ۱۰ میلیون تومان خریداری کرده باشد، این زمین در ترازنامه سال ۱۳۹۵ هم به ارزش ۱۰ میلیون تومان نشان داده می شود(ارزش تاریخی). به همین دلیل یکی از ایرادات ترازنامه این است که تورم در اعداد آن تأثیرگذار نیست و مبلغ دارایی ها به روز نیستند.

اصطلاحات مرتبط با ترازنامه که باید بدانید

یک سری از اصطلاحات مرتبط با ترازنامه وجود دارند که شما باید آنها را بدانید. این اصطلاحات عموماً در گزارش های افزایش سرمایه شرکتها که در کدال قرار می گیرند وجود دارند.

سرمایه در گردش

برابر است با مجموع دارایی های جاری شرکت منهای مجموع بدهی های جاری شرکت. پس اگر شرکتی در مدارک درخواست افزایش سرمایه خود عنوان کرد که هدف از افزایش سرمایه اصلاح سرمایه در گردش شرکت است، منظور شرکت این است که به احتمال زیاد، یا می خواهد مشکلات نقدینگی و تأمین مواد اولیه را حل کند یا تصمیم دارد بدهی های خود به طلبکاران تجاری را تسویه نماید.

ساختار سرمایه

منظور از ساختار سرمایه، مجموع بدهی های غیرجاری و حقوق صاحبان سهام است. اگر شرکت در مدارک افزایش سرمایه خود ذکر کند که هدف از افزایش سرمایه اصلاح ساختار سرمایه است، منظور این است که می خواهد تسهیلات بلندمدت یا زیان انباشته خود را تسویه نماید. یا عدم توازنی بین نسبت بدهی های بلند مدت و حقوق صاحبان سهام است که تصمیم دارد اصلاح نماید.

ساختار مالی

به مجموع سمت چپ ترازنامه گفته می شود. یعنی مجموع بدهی جاری، غیر جاری و حقوق صاحبان سهام.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید